Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве

«Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча — гэта класічны эпас, у якім адлюстраваны свет Літвы-Беларусі з яе шляхтай, традыцыямі і марай пра свабоду. Героямі твора становяцца людзі, якія кахаюць, змагаюцца і імкнуцца захаваць годнасць у часы выпрабаванняў. Асаблівую каштоўнасць гэтае выданне мае дзякуючы беларускаму перакладу Пятра Бітэля, зробленаму ў драматычных умовах сталінскага ГУЛАГу. Гэта не толькі літаратурны твор, але і сведчанне сілы культуры, мовы і духу, якія здольныя выжыць нават у самых цяжкіх абставінах.

***

Адама Міцкевіча прынята называць польскім паэтам, але героі амаль усіх яго самых вядомых твораў жывуць у ягонай роднай Літве-Беларусі. І не проста жывуць, а мараць пра свабоду Бацькаўшчыны, кахаюць, палююць, ладзяць гасцінныя бяседы і ваююць за справядлівасць.

Наваградская шляхта паказвае сваю вальналюбнасць, імкненне не скарацца любым акупантам, але адначасна яна ўражвае наіўнасцю і… чыста беларускай хітраватасцю. А сцэна адчайнай бітвы нашай шляхты з рэгулярным расійскім войскам, у складзе якога таксама ёсць беларусы, — адна з самых запамінальных сцэн у літаратуры ХІХ стагоддзя.

Гэты пераклад «Пана Тадэвуша» на беларускую мову рабіўся паўпадпольна, у сталінскім ГУЛАГу. Яго аўтар — беларускі святар, педагог і паэт Пятро Бітэль. Лявон Баршчэўскі